Hôm nay 5-9-2006 ,Chủ Tịch nước Nguyễn Minh Triết ,cựu học sinh Petrus Ký lớp 12B năm 1960,về dự Lễ Khai Giảng năm học 2006-2007 của trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.Nhân dịp này nhà trường cũng tổ chức tuyên dương khen thưởng các học sinh của trường đậu thủ khoa các trường đại học vừa qua.

    Nhân ngày khai trường chúng tôi mời các bạn đọc lại một số bài về ngày khai trường mà chúng ta đã từng đọc cách nay hơn nửa thế kỷ
 

Tôi đi học

    Hằng năm cứ vào cuối thu,lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc,lòng tôi lại nao nức những kỷ nhiệm mơn man của buổi tựu trường.
    Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mĩm cười giữa bầu trời quang đãng.
    Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy,vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết.Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường,lòng tôi lại tưng bừng rộn rã.
    Buổi mai hôm ấy,một buổi mai đầy sương thu và đầy gió lạnh,mẹ tôi âu yếm,nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần,nhưng lần này tôi tự nhiên thấy lạ.Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi,vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn:hôm nay tôi đi học.
    Tôi không lội qua sông thả diều như thằng Qui và không đi ra đồng nô đùa như thằng Sơn nữa.
    Trong chiếc áo vải dù đen dài tôi cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn.
    Dọc đường thấy mấy cậu nhỏ trạc bằng tôi áo quần tươm tất,nhí nhảnh gọi tên nhau hay trao sách vở cho nhau xem mà tôi thèm.Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng.Tôi bặm tay và ghi thật chặt,nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất.Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thận.Mấy cậu đi trước ôm sách vở nhiều lại kèm cả bút thước nữa.Nhưng mấy cậu không để lộ vẻ khó khăn gì hết.
    Tôi muốn thử sức mình nên nhìn mẹ tôi :
        -Mẹ đưa bút thước cho con cầm.
    Mẹ tôi cuối đầu nhìn tôi với cặp mắt thật âu yếm :
        -Thôi để mẹ nắm cũng được.
    Tôi có ngay cái ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ này :chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước.
    Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.
    Trước sân trường làng Mỹ Lý dầy đặc cả người .Người nào áo quần cũng sạch sẽ,gương mặt vui tươi và sáng sủa.
    Trước đó mấy hôm,lúc đi qua làng Hòa An bẫy chim quyên với thằng Minh,tôi có ghé lại trường một lần.
    Lần ấy trường đối với tôi là một nơi xa lạ.Tôi đi chung quanh các lớp để nhìn qua cửa kính mấy bản đồ treo trên tường.Tôi không có cảm tưởng nào khác là nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn nhà trong làng.
    Nhưng lần này lại khác.Trước mặt tôi trường Mỹ Lý trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hòa An.Sân nó rộng,mình nó cao hơn những buổi trưa hè đầy vắng lặng.Lòng tôi đâm ra lo sợ vẫn vơ.
    Cũng như tôi,mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ đứng nép bên người thân,chỉ dám nhìn một nửa hay dám đi từng bước nhẹ.Họ như con chim đứng trên vờ tổ,nhìn quảng trời rộng muốn bay,nhưng còn ngập ngừng e sợ.Họ thèm vụng và  ước ao thầm được như những người học trò cũ,biết lớp,biết thầy để khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ
    Sau một hồi trống thúc dội cả lòng tôi,mấy người học trò cũ đến sắp hàng dưới hiên rồi đi vào lớp.Cảm thấy mình trơ vơ là lúc này.Vì chung quanh là những cậu bé vụng về lúng túng như tôi cả.Các cậu không đi,các cậu chỉ theo sức mạnh kéo dìu các cậu tới trước.Nói các cậu không đứng lại càng đúng hơn nữa.Vì hai chân các cậu cứ dềnh dàng mãi.Hết co lên một chân,các cậu lại ruỗi mạnh như đá một quả banh tưởng tượng.Chính lúc này toàn thân các cậu cũng đang run run theo nhịp bước rộn ràng trong các lớp.
    Ông đốc trường Mỹ Lý cho gọi mấy cậu học trò mới đến đứng trước lớp ba.Trường làng nhỏ nên không có phòng riêng của Ông đốc.Trong lúc ông ta đọc tên từng người,tôi cảm thấy như quả tim tôi ngừng đập.Tôi quên cả mẹ tôi đứng sau tôi.Nghe gọi đến tên ,tôi tự nhiên giật mình và lúng túng.Sau khi đọc xong mấy mươi tên đã viết sẵn trên mảnh giấy lớn,ông đốc nhìn chúng tôi nói sẽ:
    - Thế là các em được vào lớp năm.Các em phải gắng học để thầy mẹ được vui lòng,và để thầy dạy các em được sung sướng.Các em đã nghe chưa?
    (Các em đều nghe nhưng không em nào dám trả lời.Cũng may đã có một tiếng dạ ran của phụ huynh đáp lại.)
    Ông đốc nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ và cảm động.Mấy cậu học trò trong lớp ba cũng đua nhau quay đầu nhìn ra.Và ngoài đường cũng có mấy người đứng dừng lại để nhìn vào.Trong những phút này chúng tôi được người ta ngắm nhìn nhiều hơn hết.Vì vậy đã lúng túng chúng tôi vàng lúng túng hơn.
    Ông đốc lấy cặp kính trắng xuống rồi nói:
    - Thôi,các em lên đứng đây sắp hàng để vào lớp học.
    Tôi cảm thấy sau lưng tôi có một bàn tay dịu dàng đẩy tôi tới trước.Nhưng người tôi lúc ấy thấy nặng nề một cách lạ.Không giữ được chéo áo hay cánh tay của người thân,vài ba cậu đã từ từ bước lên đứng dưới hiên lớp.Các cậu lưng lẻo nhìn ra sân,nơi mà những người thân đang đứng nhìn các cậu với cặp mắt lưu luyến.Môt cậu đứng đầu ôm mặt khóc.Tôi bất giác quay lưng lại rồi giúi đầu vào lòng mẹ tôi nức nở khóc theo.Tôi nghe sau lưng tôi trong đám học trò mới,vài tiếng thút thít đang ngập ngừng trong cổ.Môt bàn tay quen nhẹ vuốt mái tóc tôi.
    Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi.
    - Các em đừng khóc.Trưa nay các em được về nhà cơ mà.Và ngày mai lại được nghỉ cả ngày nữa.
    Sau khi thấy hai mươi tám cậu học trò sắp hàng đều đặn dưới hiên trường,ông đốc liền ra dấu cho chúng tôi đi vào lớp năm.Một thầy trẻ tuổi ,gương mặt tươi cười,đang đón chúng tôi trước cửa lớp.Trong thời thơ ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như lần này.Tôi cũng lấy làm lạ.
    Vì có những hôm đi chơi suốt cả ngày với chúng bạn ở đồng làng Lệ Xá,lòng tôi vẫn không cảm thấy xa nhà hay xa mẹ tôi chút nào hết.
    Một mùi hương lạ xông lên trong lớp.Trông hình gì treo trên tường tôi cũng thấy lạ và hay hay.Tôi nhìn bàn ghế chỗ tôi ngồi rất cẩn thận rồi tự nhiên lạm nhận là vật riêng của mình.Tôi nhìn người bạn tí hon ngồi bên tôi,một người bạn tôi chưa hề quen biết,nhưng lòng tôi vẫn hkông cảm thấy sự xa lạ chút nào.Sự quyến luyến ấy tự nhiên và bất ngờ quá đến tôi cũng không dám tin là có thật.
    Một con chim con liệng đến đứng trên bờ cửa sổ,hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao.
    Tôi đưa mắt thèm thuồng nhìn theo cánh chim.Môt kỷ niệm cũ đi bẫy chim giữa cánh đồng lúa hay bên bờ sông Viêm,sống lại đầy dẫy trong trí tôi.
    Nhưng tiếng phấn của thầy tôi gạch mạnh trên bảng đen đã đưa tôi về cảnh thật.
    Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm bẩm đánh vần đọc : 
                        Bài viết tập :  TÔI ĐI HỌC

                                                                        Thanh Tịnh

                     Chúng ta đọc lại một đoạn trong quyển "Le livre de mon ami" của Anatole France mà quí Thầy dạy Pháp Văn đều cho chúng ta học cách nay hơn nửa thế kỷ:

....Je vais vous dire ce que me rappellent,tous les ans,le ciel agité de l'automne,les premiers diners à la lampe et les feuilles qui jaunissent dans les arbres qui frissonnent;je vais vuos dire ce que je vois quand je traverse le Luxembourg dans les premiers jours d'octobre.Alors qu'il est un peu triste et plus beau que jamais;car c'est le temps òu les feuilles tombent une à une sur les blanches épaules des statues.Ce que je vois alors dans ce jardin,c'est un petit bonhomme qui ,les mains dans les poches et sa gibecìere au dos,s'en vas au collège en sautillant comme un moineau.Ma pensée seule le voit; car ce petit bonhomme est une ombre;c'est l'ombre du moi que j'etais il y a vingt-cinq ans.Vraiment,il m'intéresse,ce petit:quand il existait,je ne me souciais gùere de lui;mais maintenant qu'il n'est plus,je l'aime bien.Il valais mieux en somme,que les autres moi que j'ai eus après avoir perdu celui-là .Il était bien étourdi;mais il n'etait pas méchant,et je dois lui rendre cette justice qu'il ne m'a pas laissé un seul mauvais souvenir;c'est un innocent que j'ai perdu:il est bien naturel que je le regrette;il est bien naturel que je voie en pensée et que mon esprit s'amuse à ranimer son souvenir.
    Il y a vingt-cinq ans,à pareille époque,il traversait avant huit heures,ce beau jardin pour aller en classe.Il avait le coeur un peu serré:c'était la rentrée.
    Pourtant,il trottait,ses livres sur son dos ,et sa toupie dans sa poche.L'idée de revoir ses camarades lui remettait de la joie au coeur.Il avait tant de choses à dire et à entendre! Ne lui fallait-il pas savoir si Laboriette avait chassé pour de bon dans la forêt de l'Aigle? Ne lui fallait-il pas répondre qu'il avait.lui,monté à cheval dans les montagnes d'Auvergne? Quand on fait une pareille chose,ce n'est pas pour la tenir cachée.Et puis c'est si bon de retrouver des camarades ! Combien il lui tardait de revoir Fontanet,son ami,qui se moquait si gentillement de lui,Fontanet qui, pas plus gros qu'un rat et plus ingénieux qu'Ulysse,prenait partout la premìere place avec une grâce naturelle!
    Il se sentait tout léger,à la pensée de revoir Fontanet.C'est ainsi qu'il traversait le Luxembourg dand l'air frais du matin.Tout ce qu'il voyait alors,je le vois aujoud'hui.C'est le même ciel et la même terre;les choses ont leur âme d'autrefois,leur âme qui m'égaye et m'attriste,et me trouble;lui seul n'est phus.
    C'est pourquoi ,à mesure que je vieillis,je m'intéresse de plus en plus à la rentrée des classes....

    Các bạn nào còn nhớ những bài dịch đoạn văn này  của quí Thầy chúng ta hay bài dịch hay của bạn chúng ta xin gởi về ban liên lạc để phổ biến lên trang web này.Rất cám ơn

Ngày khai trường

    Hôm nay là ngày khai trường.Mấy tháng hè đã thoáng qua như giấc mộng.Sáng nay,mẹ tôi đưa tôi vào trường Baretti để ghi tên lên lớp ba.Đi đường,óc tôi cứ vơ vấn đến chốn thôn quê,lấy sự đi học làm ngại.Phố nào cũng thấy nhan nhản học trò.Hai hiệu sách lớn chật ních những phụ huynh vào mua sách vở,giấy,bút cặp da.Cửa trường đông nghịt những người,cảnh binh và người gác cổng phải khó nhọc mới mở được một lối vào.

    Vứa bước qua cổng trường thấy một bàn tay vỗ vào vai,tôi giật mình ngoảnh lại thì ra thầy giáo lớp hai tôi học năm ngoái,mái tóc đỏ hoe vẫn để rối,nét mặt vẫn tươi,thầy bảo tôi :
    - Enricô ơi! Thầy trò ta từ nay chia tay nhau nhỉ?
    Điều ấy tôi đã nghỉ đến,nay thầy tôi lại nhắc,khiến tôi thêm trạnh lòng.Mẹ tôi và tôi phải chen chúc mãi mới vào được trong trường.Các ông,các bà sang trọng,các bà thường dân,thợ thuyền,sỉ quan,các cụ già,những đầy tớ,ai nấy đều một tay dắt trẻ,một tay cắp gói,đứng chật phòng trú chân và ở trên thang gác.Cảnh tượng rất là náo nhiệt.
    Hôm nay lại được trông thấy 7 phòng học ở từng dưới là nơi ròng rã ba năm trường,ngày nào tôi cũng lui tới,lòng tôi sung sướng vô cùng!
    Trên thềm,các cô giáo đi lại tới tấp,cô giáo lớp một đứng ở cửa lớp,thấy tôi liền bảo:
    - Enricô ơi! Năm nay em học trên gác.Ít khi ta lại được nhìn em qua lại!
    Mẹ tôi đở lời :
    - Thưa cô,cháu sẽ đến thăm cô luôn.
    Chúng tôi chào cô rồi đi.
    Ông Hiệu trưởng ,râu tóc bạc hơn năm ngoái,có vẽ bận rộn vội vàng,đang bị vây trong đám các bà,một số người thất vọng vì không còn chỗ cho con.Bạn tôi đi học đông đủ.Nhiều người coi lớn vọt lên.Ở từng dười,việc chia lớp đã xong.Mấy trò em mới đến trường là lần thứ nhất,không chịu vào lớp,giật lùi như những con ngựa bất kham;người ta phải dùng sức lôi vào.Có em đã ngồi vào ghế rồi lại trốn ra,có em thấy cha mẹ thì tru lên khóc.
    Em trai tôi vào lớp cô Đencatri,còn tôi thì học thầy Perbôni ở trên gác.
    Đúng 10 giờ thì học trò lớp tôi đều vào cả;54 người trong bọn ,tôi nhận mãi mới thấy 15 hay 16 bạn lớp cũ.Trông thấy tôi anh Đêrốtxi,người học trò bao giờ cũng chiếm phần thưởng thứ nhất,liền ra hiệu mừng rỡ.
    So với rừng rậm và non xanh là những nơi tôi đã qua chơi mấy tuần lể trước thì trường học coi bé nhỏ và buồn tênh!
    Hết nhớ cảnh lại nhớ người.Tôi nhớ thầy cũ tôi ở lớp hai,một ông thầy khoan từ và vui vẻ,bao giờ trông thấy tôi cũng mĩm cười.Tôi rất tiếc không được thấy thầy ở đây với bộ tóc hoe đỏ rối bù.
    Thầy giáo chúng tôi bây giờ,người to lớn,không có râu,tóc dài và xám,trên trán có một đường răn,tiếng nói sang sảng.Đứng trên bục cao thầy nhìn xuống chòng chọc hết người này đến người khác hình như muốn coi thấu tâm tình chúng tôi.Thầy nghiêm quá,ít khi thấy nở mộ nụ cười.
    Tôi nghỉ bụng : "Hôm nay mới là ngày đầu,còn mười tháng nữa mới đến nghỉ hè.Trong mười tháng ấy sẽ có biết bao nhiêu là việc làm,bao nhiêu là bài làm thi và bao nhiêu là sự khó nhọc đang chờ ta!",nên lúc ra về tôi có vẻ chán nản.Mẹ tôi khuyên rằng :
    -Enricô ơi!Hãy can đảm lên con ạ!Mẹ sẽ cùng học bài với con...
    Tôi yên tâm theo mẹ về nhà,nhưng lòng vẫn nhớ tiếc một ông thầy vui tính và hiền từ,vẫn thấy trường học kém vui,không bằng năm ngoái.

                                Học đường

    Enrico con ơi! Việc học đối với con hình như khó nhọc,mẹ con nói phải đấy.Cha chưa bao giờ trông thấy con đi học với dáng điệu quả quyết và nét mặt hớn hở như cha mong muốn! Con thử tưởng tượng nếu con  ngồi không ở nhà thì ngày giờ của con sẽ trống trải biết là dường nào! Cha chắc chỉ trong một tuần lễ là con lại muốn trở lại nhà trường.Con ơi! Hiện thời,không một đứa trẻ nào là không đi học.Con hãy nghỉ đến những người thợ làm lụng cặm cụi cả ngày,tối đến còn phải cắp sách đi học,những cô thiếu nữ suốt tuần lễ bị giam giữ trong xưởng,chủ nhật đến cũng rủ nhau đi học,những binh lính hết giờ luyện tập cũng đem ra học,viết.Cho đến những trẻ mù,trẻ câm,chúng cũng đều học cả.
    Mỗi buổi sáng lúc con ra trường,con hãy nghỉ cũng giờ ấy,trong thành phố ta có tới ba vạn đứa trẻ cũng như con đi "chầu"  lớp học trong ba tiếng đồng hồ để được mở mang trí tuệ.Con lại nghỉ : xấp xỉ giờ này,con trẻ trong các nước trên toàn cầu đều đi học cả.Con hãy tưởng tượng những trẻ lếch thếch trên những đường hẻm nhà quê,rảo bước trong các phố phường huyên náo,dưới bầu trời oi ả hay trong cơn mưa tuyết lạnh lùng: chúng đi thuyền ở những xứ lắm sông ngòi,cưởi ngựa qua những cánh đồng mông quạnh ,hoặc ngồi xe trượt trên những bãi băng giá lạnh.Chúng xuống lũng,lên đồi,chúng xuyên rừng,lội suối,chúng vượt qua những ngọn đồi hẻo lánh hoang vu.Ăn mặc hàng nghìn lối khác nhau,nói bằng trăm thứ tiếng khác nhau,chúng đi một mình hay lũ năm lũ ba,sách cắp trong tay hay cặp đeo dưới nách.
    Từ ngôi trường cùng tột lấp trong ánh tuyết nước Nga cho tới nóc trường hẻo lánh lẩn trong khóm gồi xứ Á rập,có tới hàng triệu triệu đứa trẻ cùng học một điều bằng những thể thức khác nhau.
    Con lại tưởng tượng cái tổ kiến học sinh ấy gồm có hàng trăm dân tộc khác nhau và cái trường hoạt động ấy,con có cái hân hạnh dự phần rồi con tự nhủ: ví phỏng một mai sự hoạt động ấy ngừng hẵn thì nhân loại sẽ trở lại đời mọi rợ,sẽ sa vào cỏi tối tâm,sự hoạt động ấy là sự tiến bộ,là mối hy vọng,là ánh sáng vinh quang của thế giới vậy.
    Cố lên! Tên lính nhỏ trong đạo quân lớn lao kia! Cố lên! Con ơi! lấy sách vở làm khí giới,lấy lớp học làm quân đội,lấy thế giới làm bãi chiến trường,coi sự ngu dốt là thù địch và lấy sự văn minh của nhân loại làm cuộc khải hoàn,con phải phấn đấu luôn luôn và chớ hề làm tên lính hèn nhát.

            (Trích trong quyển Tâm Hồn Cao Thượng của Edmond De Amicis do Hà Mai Anh dịch)