Lược sử và hình ảnh lycée Petrus Trương Vĩnh Ký  1928-1945

      Năm 1925 kiến trúc sư Hebrard de Villeneuf được chỉ định lập bản đồ thiết kế một ngôi trường mới tai Chơ Quán.
      Ngày 28-11-1927 Toàn quyền Đông Dương G.Gal ra một nghị định thiết lập tại Chợ Quán một phân hiệu tạm thời của Collège
   Chasseloup Laubat dành cho học sinh người bản xứ lấy tên là Collège de Cochinchine.Phân hiệu này đặt dưới sự điều hành của Ban
   Giám Đốc trường Chasseloup Laubat và một giáo sư phụ trách tổng giám thị của phân hiệu.
        Năm 1928 khi các khu trường mới xây dựng xong,ngày 11-8-1928 Toàn quyền Đông Dương tạm quyền René Robert ký nghị định
   số 3116 gồm 6 điều,thành lập tại Chơ Quán ,kể từ kỳ tựu trường 1928-1929,một trường Cao Đẳng Tiểu học Pháp bản xứ ,chuyển giao
   phân hiệu tạm thời của Collège Chasseloup Laubat nói trên vào trường này,và được mang tên là Lycée Petrus Trương Vĩnh Ký
        Lycée Petrus Trương Vĩnh Ký , thường gọi tắt là Lycée Petrus Ký khai giảng ngày đầu tiên là ngày 01-10-1928 .hiệu trưởng đầu tiên là Ông Sainte Luce Banchelin,giám học là Ông Boulé,phát ngân viên là Ông Mahé. Chủ tịch hội đồng quản trị là Ông Gazano và các ủy viên người việt Nam là Ông Nguyễn Thành Giung , tiến sĩ hóa học,giáo sư khế ước,Ông Hồ Bảo Toàn và Trần Lê Chất,quan chức,là hai phụ huynh học sinh,ủy viên người Pháp là hai Ông Sainte Luce Banchelin và Mahé.
        Hội đồng kỷ luật : Chủ tịch là Ông Hiệu Trưởng và các ủy viên là Ông Gioan , giáo sư hội họa, Ông Paquier,giáo sư văn chương,Ông
Nguyễn Văn Nho,giáo sư văn chương,Ông Nguyễn Văn Thưởng,giám thị nội trú,thư ký là Ông Giám học Boulé.
        Trường có 2 cấp học : Cấp Cao đẳng tiểu học (Enseignement primaire supérieur franco-indigène ) thi bằng Cao đẳng tiểu học Đông Dương ( DEPSI) và cấp Trung học ( enseignement secondaire franco-indigène) thi bằng Tú Tài Pháp bản xứ.
        Ban giáo sư năm học đầu tiên là : Ông Nguyễn Thành Giung tiến sĩ khoa học,giáo sư khoa học tự nhiên, các giáo sư cử nhân chính ngạch là Ông Pouzancre,giáo sư triết dạy trường Chasseloup Laubat,Ông Collard giáo sư văn chương,Ông Cudenet giáo sư văn chương,Ông Paquier giáo sư Sử Địa,Ông Petit Colin giáo sư Sử Địa,Ông Gioan giáo sư toán,Ông Lê Văn Kiêm giáo sư Tóan,Ông Dutheil giáo sư tóan,Ông Marquis giáo sư vật lý,Bà Gioan giáo sư hội họa và 11 giáo sư đệ nhất cấp..Ban giáo sư cấp Cao đẳng tiểu học gồm các Ông Dương văn  Cảnh,Ngô Văn Hiền,Nguyễn Văn Nho ,Nguyễn Văn Trương giáo sư văn chương,các Ông Thái Chí,Trần Văn Quế giáo sư khoa học, các Ông Cao Đình Nam và Nguyễn Văn Nho giáo sư Hán văn.
        Khóa học đầu tiên có 10 học sinh được cấp học bổng bán phần và 43 học sinh được cấp học bổng toàn phần.Năm học này cấp Trung học có 3 lớp : 1ère année ,2ème année và 3ème année còn cấp Cao Đẳng tiểu học có 18 lớp  : 3 lớp 4ème année, 5 lớp 3ème année, 5 lớp 2ème année và 5 lớp 1ère année.Trong năm học này Ông Trần Văn Trạch , ủy viên hội đồng đặc biệt của Thống đốc Nam Kỳ tặng 10.000 quan lúc bấy giờ để mua sách cho Thư viện trường Petrus Ký.
        Năm học 1928-1929 trường đã được dư luận xã hội quan tâm qua một bài báo đăng trên tờ La Tribune indochinoise ra ngày 4-01-1929 với nội dung Lycée Petrus Ký dành cho học sinh bản xứ được đối xử như người bà con nghèo.Sau vụ bài báo,sang năm học thứ hai Ông Hiệu Trưởng Banchelin bị đổi và Ông Paul Valencot giáo sư thạc sĩ chánh ngạch ngoại hạng được bổ nhiệm làm hiệu trưởng vào tháng 8 năm 1929 và Thống đốc Nam kỳ bổ nhiệm Ông Renault ,chủ tịch Ban thị chính Chợlớn, thay thế Ông Gazano làm chủ tịch Hội đồng quản trị trường.
        Vào học tại trường lúc bấy giờ bậc Trung học ( lớp học thi Tú Tài ) là những học sinh đã tốt nghiệp bằng DEPSI ở các trường Cao Đẳng tiểu học Saigon,Mytho,Cần thơ,còn vào học lớp đệ nhất niên Cao đẳng tiểu học phải qua thi tuyển cùng học sinh nhiều tỉnh về thi.
        Năm 1930 trường có 680 học sinh trong đó có 48 học sinh học thi Tú Tài.Do thi tuyển gắt gao nên học sinh của trường đều là học sinh giỏi chăm học.Lễ phát thưởng năm học đầu tiên 1928-1929 được tổ chức vào ngày thứ sáu 17-7-1929 tại trường dưới sự chủ tọa của Ông Béziat luật sư,thị trưởng Saigon.Người viết và đọc diễn văn thường lệ là Ông Paquier giáo sư văn chương (xem 2 cuốn palmarès năm học 1928-1929 và 1929-1930).Phần thưởng danh dự tặng bởi Ông Toàn quyền Đông Dương dành cho học sinh Nguyễn Thành Đăng lớp 3ème année bậc trung học và lễ phát thưởng năm học 1930-1931 Ông Nguyễn Thành Giung đọc diễn văn thường lệ.Phần thưởng danh dự tặng bởi Ông Toàn quyền Đông dương dành cho học sinh Ngô Văn Soi lớp 3ème année secondaire.
        Kể từ năm 1931 đến 1933 Ông André Neveu làm Hiệu trưởng nhà trường vì Ông Valencot thay thế Ông Taboulet làm Giám Đốc Nha học chánh khi Ông này nghỉ phép tại Pháp ,sau đó Ông Valencot trở về làm hiệu trưởng lần thứ hai từ 1933 đến 1938.Năm 1931 Ông Đặng Minh Trứ đậu tiến sĩ tại Đại học Montpellier ở Pháp về dạy môn Vật Lý tại trường.Từ năm 1934  các giáo sư người Việt như thầy Nguyễn Văn Chì,Phạm Thiều,Lê văn Huấn v.v... được bổ nhiệm về dạy tại trường.
        Ngày 6-12-1937 nhân lễ kỷ niệm đệ bách chu niên sinh nhật nhà văn hóa,nhà bác học Petrus Trương Vĩnh Ký, trường đặt tượng bán thân của Ông Petrus Trương Vĩnh Ký tại giữa sân trường.
        Ngày 6-3-1938 Ông Hiệu trưởng Paul Valencot về Pháp nghỉ hè bị tai nạn do máy bay Air France nổ tung trên bầu trời giữa Calcutta và Johpur.Ngày 14-3-1938 trường tổ chức lễ truy điệu Ông ,trong buổi lễ truy điệu có điếu văn của Ông Boulé, của giáo sư Nguyễn Thành Giung đại diện giáo sư và của một học sinh lớp triết.Ông Le Jeannic làm hiệu Trưởng trường Petrus Ký từ năm 1938 đến năm 1944.
        Từ năm học 1942 đến 1946 vì chiến cuộc,học sinh Petrus Ký trôi nổi từ trường Sư phạm ( gần sở thú) đến trường Nữ học đường,rồi đến trường Tiểu học Tân Định,rồi lại về Chủng Viện Saint Joseph (nay là Đại chủng viện Thánh Giuse).
        Năm học 1944-1947 Ông Taillade làm hiệu trưởng Lycée Petrus Ký.Ngày 20-8-1946 thầy Lê Văn Kiêm giáo sư cử nhân toán chánh ngạch hạng nhì được bổ nhiệm làm giám học của Lycée Petrus Ký.Đến năm 1947 học sinh được trở về học tại trường cũ và cũng năm học này thầy Lê Văn Kiêm làm hiệu trưởng thay thế Ông Taillade.Từ năm 1947 trở đi Hiệu trưởng của trường là người Việt Nam.