Khi con trẻ xuất hiện ( Lorsque l’enfant parait của Victor Hugo)
Đỗ Quang-Vinh chuyển ngữ
1-
Cứ mỗi khi con trẻ chợt bước vào,
Là căn phòng bỗng ồn-ào chợ vỡ
Bởi không dứt những tràng pháo tay ròn nổ,
Và những tiếng reo cười mừng rỡ xôn xao.
Trên khuôn mặt hồn nhiên, ôi chao, rạng-rỡ,
Mắt em long-lanh hiền dịu, hớn-hở làm sao!
Bỗng xoá hết mọi lo âu phiền muộn
Trên bao vầng trán nhăn-nheo lem-luốc,
Mọi con mắt sáng lên khi thấy em chợt bước vào.
2-
Cứ mỗi lần con trẻ chợt hiện đến,
Là ngoài cửa thấy nắng hạ đột biến xanh rờn;
Hay bên lò sưởi mùa đông tháng rét,
Đang quây-quần quanh ánh lửa uốn-éo chập-chờn,
Bỗng ghế đẩy xô,
Căn phòng sáng rực,
Cười nói hoan-hô,
La to hò hét,
Gọi em tíu-tít.
Mẹ nhìn em bước chân chập-chững,
Mẹ lo, mừng xúc động run run.
3-
Có khi, trong ánh lửa lung linh, bàn chuyện,
Chuyện Thiên-Chúa, chuyện thi-nhân, chuyện non nước,
Chuyện những tâm hồn lâng lâng khi cầu nguyện;
Nhưng mỗi khi em chợt xuất-hiện,
Thế là giã biệt trời cao, hết còn tổ quốc,
Chẳng còn nữa chuyện thần thánh, thi-nhân,
Bao nhiêu chuyện nghiêm trang đều ngưng hết
Để cho miệng cười toe-toét nỗi hân-hoan.
4-
Đêm đêm khi đang ngon giấc chiêm bao,
Ta nghe có tiếng rên như khóc gào đâu đấy,
Như sóng luồn trong hàng lau sậy lao-xao,
Phải chăng là bình-minh đã ồn-ào trỗi dậy,
Như ánh đèn pha rọi sáng trên cánh đồng,
Như sớm mai chuông đổ hồi và líu-lo chim hót,
Như kèn đồng vang rúc đánh thức trại binh .
5-
Em bé ơi, hồn ta là cánh đồng hương trinh thơm ngát,
Còn con là huy-hoàng rực-rỡ rạng đông,
Con hít vào hơi thở của ruộng đồng tươi mát.
Hồn ta là cánh rừng bát ngát mênh mông,
Qua ánh sáng dát vàng tàn cây che bóng mát,
Con sẽ nghe tiếng thì-thầm chất ngất yêu thương:
Lời ta êm-ái du-dương mật đường.
6-
Vì con có đôi mắt thật dịu-dàng khôn tả,
Vì con có bàn tay xinh tươi, phúc cả vô cùng,
Suốt tuổi thơ ngây con chẳng hề làm điều chi xấu-xa,
Con chưa hề lem lấm bụi bặm của người lớn chúng ta.
Hỡi bộ óc thánh-thiện ta sùng bái!
Hỡi mái tóc óng ả vàng hung,
Hỡi mái đầu rực ánh hào-quang rạng đông vàng ối,
Con chính là sứ-thần của thiên-cung!
7-
Gữa chúng ta, con chính là nàng bồ câu
Vẫn còn trinh nguyên đậu trên những nhịp cầu.
Chân chim mềm mại, thanh sạch còn trong suốt,
Không phải là chân của những người lê bước.
Cánh chim thiên-thanh nhìn thế-gian mà vẫn chưa hiểu biết.
Ôi, thật vô cùng thanh khiết!
Trong trắng cả thể xác lẫn tâm hồn:
Thân xác con chẳng có gì làm dơ hết.
Cũng chẳng có gì làm vẩn đục hồn con,
8-
Ôi, con trẻ đẹp thay mãi mãi!
Khi thấy em dịu-dàng cười tươi,
Khi thấy em chân thật khả-ái,
Khi chỉ nghe tiếng em mà thôi
Cũng đủ hiểu hết những gì em muốn nói.
Sau những cơn khóc mau nguôi,
Em đảo mắt nhìn quanh ngạc-nhiên, tươi rói,
Em đã cho mọi người hồn xuân em chứa-chan,
Em cho họ những âu-yếm nụ hôn nồng-nàn.
9-
Ôi, lạy Chúa! con đây, xin Ngài hãy gìn giữ,
Gìn giữ những ngưòi con yêu dấu suốt cuộc đời,
Anh em, cha mẹ, bạn bè, ngay cả những địch-thù, kẻ dữ,
Những kẻ làm ác, chỉ tìm hại con mà hả-hê đắc-thắng.
Lạy Chúa, để con sẽ không thấy mùa hè chẳng có hoa tươi,
Con sẽ không bao giờ thấy những lồng chim, tổ ong trống vắng,
Con sẽ không thấy mái nhà im ắng tiếng con trẻ nói cười.
Đỗ Quang-Vinh chuyển ngữ
Lorsque l'enfant paraît
Victor Hugo
-1-
Lorsque l'enfant paraît, le cercle de famille
Applaudit à grands cris.
Son doux regard qui brille
Fait briller tous les yeux,
Et les plus tristes fronts, les plus souillés peut-être,
Se dérident soudain à voir l'enfant paraître,
Innocent et joyeux.
-2-
Soit que juin ait verdi mon seuil, ou que novembre
Fasse autour d'un grand feu vacillant dans la chambre
Les chaises se toucher,
Quand l'enfant vient, la joie arrive et nous éclaire.
On rit, on se récrie, on l'appelle, et sa mère
Tremble à le voir marcher.
-3-
Quelquefois nous parlons, en remuant la flamme,
De patrie et de Dieu, des poètes, de l'âme
Qui s'élève en priant ;
L'enfant paraît, adieu le ciel et la patrie
Et les poètes saints ! la grave causerie
S'arrête en souriant.
-4-
La nuit, quand l'homme dort, quand l'esprit rêve, à l'heure
Où l'on entend gémir, comme une voix qui pleure,
L'onde entre les roseaux,
Si l'aube tout à coup là-bas luit comme un phare,
Sa clarté dans les champs éveille une fanfare
De cloches et d'oiseaux.
-5-
Enfant, vous êtes l'aube et mon âme est la plaine
Qui des plus douces fleurs embaume son haleine
Quand vous la respirez ;
Mon âme est la forêt dont les sombres ramures
S'emplissent pour vous seul de suaves murmures
Et de rayons dorés !
-6-
Car vos beaux yeux sont pleins de douceurs infinies,
Car vos petites mains, joyeuses et bénies,
N'ont point mal fait encor ;
Jamais vos jeunes pas n'ont touché notre fange,
Tête sacrée ! enfant aux cheveux blonds ! bel ange
À l'auréole d'or !
-7-
Vous êtes parmi nous la colombe de l'arche.
Vos pieds tendres et purs n'ont point l'âge où l'on marche.
Vos ailes sont d'azur.
Sans le comprendre encor vous regardez le monde.
Double virginité! corps où rien n'est immonde,
Âme où rien n'est impur!
-8-
Il est si beau, l'enfant, avec son doux sourire,
Sa douce bonne foi, sa voix qui veut tout dire,
Ses pleurs vite apaisés,
Laissant errer sa vue étonnée et ravie,
Offrant de toutes parts sa jeune âme à la vie
Et sa bouche aux baisers!
-9-
Seigneur ! préservez-moi, préservez ceux que j'aime,
Frères, parents, amis, et mes ennemis même
Dans le mal triomphants,
De jamais voir, Seigneur ! l'été sans fleurs vermeilles,
La cage sans oiseaux, la ruche sans abeilles,
La maison sans enfants !
ĐẠI-DƯƠNG ÂM-U
Victor Hugo
Đỗ Quang-Vinh chuyển ngữ
-1-
Biết bao nhiêu, những hạm-trưởng thuỷ-thủ,
Hải-hành xa xăm, hăm-hở dấn thân,
Nay biệt tăm nơi chân trời ủ-rũ,
Đã mất rồi, sao đắng cay nghiệt-ngã!
Đêm âm-u chôn trong lòng biển cả,
Đại-dương mù dìm giấc ngủ miên-man.
-2-
Biết bao nhiêu thuyền-trưởng, thuỷ-thủ đoàn,
Bão lốc cuộc đời xé tan mọi trang sử,
Một hơi gió đủ tán loạn trên sóng dữ,
Trong vực thẳm nào ai biết sẽ ra sao!
Mỗi đợt sóng chồm lên là mỗi nuốt vào
Một lợi-phẩm, khi ăn tươi: này những tên thuỷ-thủ,
Khi nuốt sống gọn-gàng: đây những chiếc thuyền nan.
-3-
Thương bao mái đầu, nay đã xương tàn!
Sao biết được mệnh đời, giờ bạc-phước!
Suốt đêm trường lăn-lóc dưới đại-dương,
Chạm trán bao chướng-ngại quả khôn lường.
Ôi! những cha mẹ già ngày đêm hằng mơ ước
Đợi có ngày được chết trên bãi cát bình-an.
Họ đã đi rồi, ôi chẳng bao giờ trở bước!
-4-
Chuyện các bạn, thường tối đến là nghe nhắc tới,
Trên mỏ neo rỉ, trong câu-lạc bộ hân hoan,
Nhắc tên các bạn còn biền-biệt trong tăm tối,
Kể chuyện giang hồ, ca hát, cười nói oang oang,
Chuyện người ta phỗng rồi: vợ đẹp, bạn sắp cưới,
Mà trên rong xanh, các bạn vẫn ngủ mơ-màng.
-5-
Họ đang ở đâu? Người ta hỏi:
Phải chăng là vua trên những đảo hoang-liêu?
Phải chăng họ đã bỏ chúng ta trơ-trọi
Đến một bến bờ màu mỡ phì-nhiêu?
Để rồi ngay kỷ-niệm cũng bị chôn vùi,
Cho thân xác đắm chìm trong nước lũ,
Cho tên tuổi cũng chỉ còn trong ký-ức mà thôi;
Như cái bóng thêm đen bị lật đổ,
Thời-gian rồi sẽ quăng liệng vứt bỏ,
Ném lãng quên lu mờ vào đại-dương tối thui.
-6-
Rồi đôi mắt tinh anh của bạn bỗng mờ nhạt,
Chẳng thấy hướng đi, tay lái không còn nắm chặt,
Chỉ còn lại những goá phụ, chít trắng vành khăn,
Qua bao tháng ngày đợi chờ ngán ngẩm,
Vẫn còn khêu dĩ-vãng, cời đống tro tàn
Mà kể chuyện của tâm can nơi tổ ấm.
-7-
Và khi nấm mồ đã khép kín vành mi,
Tên bạn không còn được ai nhắc tới,
Ngay một viên đá nhỏ cũng chẳng biết chi,
Nơi nghĩa trang chật-chội,
Chỉ có tiếng vang dội trả lời,
Và vẫn những mùa thu không đổi mới,
Chẳng có lấy một cây liễu rủ lá xanh tươi,
Cũng chẳng khúc hát chân-tình, dù đơn-diệu không cao vời,
Khúc hát quen quen của tên hành-khất dưới chân cầu cũ-kỹ.
-8-
Họ đang ở đâu? Hỡi những chàng lính thuỷ,
Hỡi những kẻ rầu-rĩ của đen-đủi đêm trường!
Hỡi những con sóng hung-hăng ma quỷ,
Chính là ngươi đã viết những trang sử thê-lương!
Hỡi những con sóng của sâu thẳm trùng-dương!
Ngươi đã làm các bà mẹ hãi-hùng phủ-phục.
Mỗi chiều chiều khi ngươi nhào gục thét gào,
Ta vẫn nghe ngươi kể lại bi-kịch ấy với nhau,
Ta vẫn nghe những tiếng kêu tuyệt-vọng ấm-ức,
Chính là ngươi đã chuyển đạt trong triều nước dâng cao.
OCEANO NOX
By Victor Hugo (1802-1885)
(Recueil : Les rayons et les ombres)
-1-
Oh ! combien de marins, combien de capitaines
Qui sont partis joyeux pour des courses lointaines,
Dans ce morne horizon se sont évanouis !
Combien ont disparu, dure et triste fortune !
Dans une mer sans fond, par une nuit sans lune,
Sous l'aveugle océan à jamais enfouis !
-2-
Combien de patrons morts avec leurs équipages !
L'ouragan de leur vie a pris toutes les pages,
Et d'un souffle il a tout dispersé sur les flots !
Nul ne saura leur fin dans l'abîme plongée.
Chaque vague en passant d'un butin s'est chargée ;
L'une a saisi l'esquif, l'autre les matelots !
-3-
Nul ne sait votre sort, pauvres têtes perdues !
Vous roulez à travers les sombres étendues,
Heurtant de vos fronts morts des écueils inconnus.
Oh ! que de vieux parents, qui n'avaient plus qu'un rêve
Sont morts en attendant tous les jours sur la grève
Ceux qui ne sont pas revenus !
-4-
On s'entretient de vous parfois dans les veillées.
Maint joyeux cercle, assis sur des ancres rouillées,
Mêle encor quelque temps vos noms d'ombre couverts
Aux rires, aux refrains, aux récits d'aventures,
Aux baisers qu'on dérobe à vos belles futures,
Tandis que vous dormez dans les goëmons verts !
-5-
On demande: - Où sont-ils ? sont-ils rois dans quelque île ?
Nous ont-ils délaissés pour un bord plus fertile ? -
Puis votre souvenir même est enseveli.
Le corps se perd dans l'eau, le nom dans la mémoire.
Le temps, qui sur toute ombre en verse une plus noire
Sur le sombre océan jette le sombre oubli.
-6-
Bientôt des yeux de tous votre ombre est disparue,
L'un n'a-t-il pas sa barque et l'autre sa charrue ?
Seules, durant ces nuits où l'orage est vainqueur,
Vos veuves aux fronts blancs, lasses de vous attendre,
Parlent encor de vous en remuant la cendre
De leur foyer et de leur cœur !
-7-
Et quand la tombe enfin a fermé leur paupière,
Rien ne sait plus vos noms, pas même une humble pierre
Dans l'étroit cimetière où l'écho nous répond,
Pas même un saule vert qui s'effeuille à l'automne,
Pas même la chanson naïve et monotone
Que chante un mendiant à l'angle d'un vieux pont !
-8-
Où sont-ils, les marins sombrés dans les nuits noires ?
O flots, que vous avez de lugubres histoires !
Flots profonds redoutés des mères à genoux !
Vous vous les racontez en montant les marées,
Et c'est ce qui vous fait ces voix désespérées
Que vous avez le soir quand vous venez vers nous !
Juillet 1836.
[Les Rayons et les Ombres, XLII, 1840.]
(nguồn khoahoc.net)